Cấu trúc nghệ thuật đối lập trong truyện ngắn “Hai đứa trẻ” của Thạch Lam.

cau-truc-nghe-thuat-doi-lap-trong-truyen-ngan-hai-dua-tre

Tương phản cấu trúc nghệ thuật trong truyện ngắn “hai đứa trẻ” của Thạch Lam.

1. Tương phản giữa sáng và tối.

Không phải ngẫu nhiên mà nhà văn miêu tả cuộc sống của một phần tư ở thành phố “hai đứa trẻ” gắn liền với ba thời điểm nối tiếp nhau: chiều xuống – đêm xuống – đêm khuya. Ở đây rõ ràng có sự xung đột giữa bóng tối và ánh sáng: bóng tối hay nghèo đói và cô đơn – ánh sáng chỉ là giấc mộng phù du. Khi bắt đầu câu chuyện, ánh sáng vụt tắt; Vào cuối câu chuyện, bóng tối tràn ngập đường phố, hoặc tràn ngập thế giới. Thế giới “hai đứa trẻ” là thế giới “lặng lẽ”, “lặng lẽ”, hai chị em chìm vào giấc ngủ “một giấc ngủ êm đềm, lặng lẽ như đêm ngoài phố vắng lặng và đầy bóng tối”. Ở thị trấn nhỏ này, ngay cả tiếng trống khô khốc ngắn ngủi cũng chìm vào bóng tối; nhà ga yên tĩnh và tối tăm; Đêm quê, rộng rãi và yên tĩnh.

Bóng tối càng dày đặc, khao khát ánh sáng càng lớn. Ánh đỏ của hoàng hôn “Phía tây đỏ như lửa cháy, mây hồng như than tàn“Tuy đẹp nhưng nó lại gieo vào lòng bé Liên một nỗi buồn sâu thẳm bởi cuộc sống của hai đứa trẻ trong một gia đình sa sút đã có bóng tối hiện diện. Trong không gian “Bóng tối lấp đầy”Liên làm chứng cho người “đi vào bóng tối”, “đi chậm vào bóng tối”. Và rồi từ bóng tối bao la xuất hiện những bóng đen chập chờn của sự sống với ánh sáng và lò sưởi.

Đêm xuống, cả thành phố chìm trong bóng tối: “những con đường và ngõ phố dần dần chìm trong bóng tối.”. Càng về sau, bóng tối càng dày đặc: “Càng về đêm, đường ra sông, đường qua chợ vào nhà, các ngõ vào làng càng tối. Bóng tối càng dày đặc, cuộc sống của con người càng thê lương, gợi cho ta bóng tối bao trùm lên số phận của những con người bé nhỏ đang rúc vào nhau như ngọn đèn trước gió. Cái nhìn trăn trở của Thạch Lạt Ma luôn tập trung vào những khía cạnh tiềm ẩn của hiện thực. Không gian sống của cuộc sống thị thành trì trệ, gò bó con người. Bóng tối trải dài trên con đường chông chênh vết chân trâu, trên phố huyện lấp lánh ánh đèn dầu.

Trong bóng tối dày đặc bao trùm ấy, ánh sáng thật nhỏ bé, bò lổm ngổm. Đó là một ánh sáng yếu ớt chiếu ra từ một khe cửa; đó là quầng sáng từ ngọn đèn bếp nhỏ của chị Tí và bác Siêu; nó là “Đèn Liên, ngọn đèn hơi quay, hiu hiu, từng ánh sáng chiếu qua mành tre“; đó là ánh sáng nhạt “đom đóm bay trên mặt đất”; đó là ánh sao xa xăm trong dải ngân hà. Ánh sáng được diễn tả bằng những danh từ rất nhỏ có thể định lượng được: khe, hạt sáng, vệt sáng, quầng sáng, ngọn lửa nhỏ. Biết bao thứ ánh sáng le lói tương phản với bóng tối bao la dày đặc. Trong bối cảnh đen tối này, có những bản sắc con người khác nhau. Sự tương phản giữa bóng tối mênh mông và ánh sáng le lói đã làm nổi bật hiện thực cuộc sống nơi phố huyện: xơ xác, khô héo, tối tăm, cũ kỹ.

Tham Khảo Thêm:  Miêu tả quang cảnh lễ hội đua ghe mà em từng chứng kiến.

Bóng tối và ánh sáng ở đây mang ý nghĩa hiện thực và tượng trưng. Phải chăng cuộc sống nghèo nàn, chật chội nơi phố huyện cũng là một kiểu tăm tối. Con nhà nghèo nhặt nhạnh mọi thứ có thể dùng được ở chợ. Mẹ con chị Tí ban ngày mò cua bắt ốc, ban đêm dọn nước dưới gốc bàng, công việc chậm chạp. Bóng chú Siêu đổ xuống đất, kéo dài đến hàng rào; Đồ của bạn là quà tặng sang trọng nên ít người mua. Bà già Thi điên dại bước vào bóng tối với tiếng cười. Gia đình anh ngồi trên tấm thảm rách nát nghe tiếng đàn khe khẽ, đứa con trai bò dưới đất nhặt rác bẩn. Và hai đứa với quán nước nhỏ, thu nhập ít ỏi, nhìn hoàng hôn, đêm về với một nỗi buồn mơ hồ, cảm động. Không phải ngẫu nhiên mà hình ảnh ngọn đèn bé nhỏ của chị Tí cứ trở đi trở lại như một biểu tượng của những kiếp người tăm tối, đung đưa trong bóng tối mênh mông của cuộc đời.

Con người luôn hướng về ánh sáng, nhưng vẫn không xua tan được những ám ảnh của bóng tối. Đây là một thực tế đáng buồn mà Thạch Lam thấu hiểu từ cuộc sống của những người dân nghèo. Nhưng anh ấy dường như không muốn để những tình cảm bi thảm làm gánh nặng cho rất nhiều người nghèo. Với thái độ trân trọng, ông đã nâng đỡ những nhân vật của mình, vực dậy khát vọng đổi đời ngay cả trong những giây phút mong manh nhất: “Rất nhiều người trong bóng tối mong đợi một điều gì đó tươi sáng cho sự nghèo khó hàng ngày của họ.” Dù đó là một kỳ vọng rất mơ hồ và không biết bao giờ mới trở thành hiện thực.

Tham Khảo Thêm:  Đoạn trích: Hồn Trương Ba, da hàng thịt (trích) (Lưu Quang Vũ) - SGK Ngữ văn 12, tập 1

Một không gian ngập tràn bóng tối xuất hiện trong hầu hết các truyện của Thạch Lam. Nhưng đối lập với bóng tối là ánh sáng, không chỉ là ánh sáng leo lét của những ngọn đèn mà quan trọng hơn là ánh sáng của những tâm hồn luôn muốn vươn tới một thế giới tinh thần lành mạnh, giàu lòng nhân ái.

2. Sự đối lập giữa hình ảnh đoàn tàu và cuộc sống phố huyện; giữa tĩnh và động; giữa quá khứ và hiện tại; giữa thực và mộng.

Hình ảnh xe lửa với “Các toa xe được thắp sáng rực rỡ, chiếu sáng đường phố… các toa hạng sang chật kín người, đồng và niken lấp lánh, và cửa sổ sáng trưng. “Con tàu dường như đã mang đến một chút thế giới khác. Một thế giới khác, đối với Liên, khác với ngọn đèn của chị Tí và ánh sáng của chú Siêu.” Hình ảnh rực rỡ của đoàn tàu đối lập với cuộc sống tĩnh mịch, tăm tối nơi phố huyện.

Chuyến tàu mang theo thứ ánh sáng lạ lùng, chói lọi và sự sống sôi động, nhưng nó chỉ lướt qua trong chốc lát, chỉ đủ lâu để khuấy động không gian tĩnh lặng của phố huyện trong chốc lát. Con tàu như mang đến một thế giới khác, thế giới của những kỉ niệm tuổi thơ tươi đẹp, thế giới của những lý tưởng và ước mơ đối lập với thế giới cô đơn, tĩnh lặng của thành phố, đánh thức ước mơ của chị em Liên. Kỷ niệm là “vùng của ánh sáng và huy hoàng. Hà Nội sáng quá… Hà Nội xa, Hà Nội sáng, vui và náo nhiệt.”. Anh thức giấc về một tuổi thơ hạnh phúc khi gia đình Liên còn sống ở Hà Nội, hai đứa trẻ được ra bờ hồ uống những cốc nước lạnh xanh đỏ và thưởng thức những món ăn ngon lạ miệng. Hà Nội rực rỡ lung linh trong kí ức lại càng đối lập với cuộc sống hiện tại nơi phố huyện khiến hai đứa trẻ nôn nao, khắc khoải với một nỗi mong chờ mơ hồ.

Thế là hai đứa trẻ đứng đợi tàu như được sống lại thế giới tuổi thơ đã mất của mình, để thoát khỏi cuộc sống tối tăm, tĩnh mịch, tồi tàn, buồn tẻ của xóm nghèo, để đến với một cuộc sống tươi đẹp hơn. Thế giới Liên mơ ước là một thế giới vừa quá khứ vừa chưa tới. Cuốn vì nó gợi nhớ về một tuổi thơ êm đềm, hạnh phúc; nhưng chưa hẳn vì nó gợi ra một điều gì đó tươi đẹp hơn trong tương lai. Nguyễn Tuân nhận xét: “Chuyện hai đứa dở hơi. Nó gợi lên cảm giác thuộc về quá khứ, đồng thời dự đoán một điều gì đó từ tương lai.”

Sự tương phản đó đã cho người đọc thấy một tâm hồn trong sáng, đầy ước mơ, khát vọng đau đớn nhưng lại chìm đắm trong kiếp sống mòn mỏi. Chúng tôi đã nói ở trên rằng ánh sáng và bóng tối có cả ý nghĩa thực tế và biểu tượng. Nếu cuộc sống tăm tối, lay lắt, tù đọng nơi phố huyện là một thứ bóng tối thì những ước mơ, khát vọng trong tâm hồn con người là một thứ ánh sáng. Ánh sáng ấy tuy nhỏ bé, mong manh nhưng lại là nguồn sáng đẹp đẽ và trường tồn nhất. Niềm hy vọng vào cuộc sống của những người nghèo mong manh và mơ hồ nhưng nó sống mãi. Phố huyện tối, đêm dày, ánh sáng le lói, hi vọng mơ hồ nhưng vẫn gieo vào lòng người đọc niềm tin yêu, ước mơ và sức sống bất diệt của con người.

Tham Khảo Thêm:  Phân tích hình ảnh cây xà nu trong truyện ngắn Rừng xà nu của Nguyễn Trung Thành để chứng tỏ hình tượng này là một sáng tạo nghệ thuật đặc sắc, góp phần bộc lộ chủ đề của tác phẩm

Bằng nghệ thuật tương phản, Thạch Lam đã khắc họa đậm nét những mảnh đời tăm tối, lay lắt, hấp hối của người dân phố huyện; nó cho ta cảm nhận về những ước mơ, khát vọng của những con người bé nhỏ. Dù chỉ là hy vọng mong manh, mơ hồ nhưng cũng đáng nâng niu, trân trọng. Đó là sự đồng cảm sâu sắc của Thạch Lam đối với những mảnh đời mòn mỏi. Kết cấu tương phản cũng tạo nên sức hấp dẫn, độc đáo cho truyện.

Sử dụng nghệ thuật đối lập, tương phản để miêu tả bức tranh cuộc sống là nét đặc sắc của văn học lãng mạn. Thạch Lam là nhà văn thuộc khuynh hướng văn học lãng mạn nên thường sử dụng nghệ thuật tương phản, đối lập để phản ánh hiện thực cuộc sống; thể hiện cá tính của nhân vật; chúng thể hiện chủ đề của tác phẩm và tư tưởng, tình cảm của tác giả. Nghệ thuật tương phản được nhà văn sử dụng thành công tạo nên nét hấp dẫn, độc đáo và gây ấn tượng sâu sắc cho người đọc.

Nghệ thuật thể hiện sự đối lập và tương phản trong Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân và Hai đứa trẻ của Thạch Lam

Related Posts

TOP các trò chơi cực thú vị ở VinWonder Nha Trang

Nếu bạn đến VinWonders Nha Trang mà chưa biết chơi trò chơi gì hấp dẫn. Hãy để VinID chia sẻ cùng bạn những trò chơi dành cho…

Đảo Robinson Nha Trang – Hòn đảo cho người thích khám phá

Đảo Robinson Nha Trang là địa điểm du lịch hè 2023 được nhiều người yêu thích và trải nghiệm. Hòn đảo mới bắt đầu khai thác du…

Charlie Puth – Chàng ca sĩ với phong cách độc đáo, cuốn hút

Charlie Puth là ca sĩ nhạc pop người Mỹ, được mệnh danh là thần đồng âm nhạc bởi giọng hát cực hay. Anh sở hữu giọng hát…

Hè cực cháy với Charlie Puth tại đại nhạc hội 8Wonder

Lễ hội âm nhạc 8 kỳ tích – Sự kiện âm nhạc đẳng cấp quốc tế mang đến trải nghiệm “không giới hạn cảm xúc kỳ diệu…

Cách mua vé đại nhạc hội 8Wonder vừa dễ, vừa nhanh

8 Wonder Music Festival sẽ chính thức diễn ra vào ngày 22/07/2023, đây sẽ là sự kiện âm nhạc bạn không thể bỏ lỡ nếu ghé thăm…

Cẩm nang du lịch Thánh địa Mỹ Sơn chi tiết từ A đến Z

Khi nhắc đến tỉnh Quảng Nam, ai cũng sẽ nghĩ đến địa danh nổi tiếng đó là Thánh địa của con trai tôi. Vào năm 1995, Nơi…

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *